"ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា​គួរ​យក​គំរូ​តាម​តុលាការ​បារាំង​ក្នុង​ការ​កាត់ក្ដី​បទ​ចោទ​ទាក់ទង​នឹង​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ"

ដោយ ជាតិ ចំណាន
2022.10.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
"ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា​គួរ​យក​គំរូ​តាម​តុលាការ​បារាំង​ក្នុង​ការ​កាត់ក្ដី​បទ​ចោទ​ទាក់ទង​នឹង​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ" បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ អ្នក​វិភាគ​នយោបាយ ថ្លែង​ក្នុង​វេទិកា​អ្នក​ស្ដាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​យប់​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០១៧។
RFA

អ្នកវិភាគ​នយោបាយ​ថា តុលាការ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា គួរ​យក​គំរូ​តាម​តុលាការ​បារាំង ក្នុង​ការ​កាត់ក្ដី​សំណុំរឿង​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ ដូច​រឿងក្ដី​របស់​លោក សម រង្សី និង​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក្នុង​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​។ អ្នក​សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់ យល់ស្រប​ចំពោះ​ការ​លើកឡើង​យ៉ាង​ដូច្នេះ ហើយ​ថា តុលាការ​បារាំង​អាច​កាត់ក្ដី​ប្រកបដោយ​ភាព​យុត្តិធម៌​ទៅបាន ដោយសារ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​មាន​ភាព​ឯករាជ្យ។

អ្នកវិភាគ​នយោបាយ​ចាស់វស្សា បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ ខែតុលា ថា ចៅក្រម​តុលាការ​ប្រទេស​បារាំង មិនបាន​ផ្ដោត​សំខាន់​ទៅលើ​ការ​រក​ការពិត​ក្នុងករណី ធ្លាក់​ឧទ្ធម្ភាគចក្រ​របស់​លោក ហុក ឡង់ឌី នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​បាន​ផ្ដល់​តម្លៃ​ខ្ពស់​ទៅលើ សេរីភាព​ខាង​ការ​និយាយស្ដី ដោយ​បាន​ចាត់ទុក​ការ​លើកឡើង​របស់​លោក សម រង្សី គ្រាន់តែ​ជា​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញមតិ​តែប៉ុណ្ណោះ​។ លោក​បណ្ឌិត​បន្ថែម​ថា ដើម្បី​ទទួល​បាន​អត្ថប្រយោជន៍​ពី​រឿងក្ដី​រវាង​លោក សម រង្សី និង លោក ហ៊ុន សែន ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​នៅ​កម្ពុជា គួរ​យក​គំរូ​ការ​កាត់ក្ដី​តាម​តុលាការ​បារាំង ទៅលើ​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជន​បរិស្ថាន និង​ជាពិសេស​សកម្មជន​នយោបាយ ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ស្ថានភាព​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ និង​លំហ​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា៖ «រឿង​នរណា​បង្ក​ឱ្យ​ធ្លាក់​ឧទ្ធម្ភាគចក្រ​ហ្នឹង ក៏​គេ​អត់​ច្បាស់លាស់ គ្រាន់តែ​គេ​ដឹងឮ​តែ​ប៉ុណ្ណឹង គេ​អត់​យកជាការ​ទេ ព្រោះ​វា​អត់​ច្បាស់លាស់ សំខាន់​គឺ​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ​របស់​លោក សម រង្សី ហ្នឹង អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​គេ​សម្រេច​ថា រឿង​ចោទប្រកាន់​គេ​វា​អត់​ជាប់ ហើយ​តែ​កាលណា​អត់​ជាប់​វា​ចាញ់​ហើយ។

លោក ហ៊ុន សែន និង​កូនប្រសា​គឺ​លោក ឌី វិជ្ជា បាន​រួម​គ្នា​ប្ដឹង​លោក សម រង្ស៊ី កាល​ពី​ថ្ងៃទី​២០ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៩ ទៅ​តុលាការ​ប្រទេស​បារាំង ពី​បទ​បរិហារកេរ្តិ៍ ចំពោះ​ការ​ដែល​លោក សម រង្ស៊ី ចោទ​លោក ហ៊ុន សែន ថា ជា​អ្នក​រៀបចំ​ផែនការ​សម្លាប់ អតីត​មេ​ប៉ូលិស​ក្រុងភ្នំពេញ ដែល​ជា​ដន្លង​របស់​ខ្លួន គឺ​លោក ហុក ឡង់ឌី។

បណ្ដឹង​នេះ​កើត​មានឡើង​បន្ទាប់​ពី​លោក សម រង្ស៊ី កាល​ពី​ទី​២ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០១៩ បាន​សរសេរ​នៅ​លើ​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក​ថា លោក ហ៊ុន សែន គឺជា​អ្នកបញ្ជា​ឲ្យ​សម្លាប់​លោក ហុក ឡង់ឌី តាមរយៈ​ធ្វើ​ឲ្យ​ផ្ទុះ​ឧទ្ធម្ភាគចក្រ ដែល​លោក ហុក ឡង់ឌី កំពុង​ជិះ​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ​ខេត្ត​ស្វាយរៀង កាល​ពី​ថ្ងៃទី​៩ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៨។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ​ដែរ អ្នក​វិភាគ​ច្បាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត យល់​ស្រប​ចំពោះ​ការ​លើកឡើង​របស់​លោក​បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ​។ ជាមួយ​គ្នា​នេះ លោក​យល់​ថា តុលាការ​បារាំង​អាច​កាត់ក្ដី​ប្រកបដោយ​ភាព​យុត្តិធម៌​ទៅ​បាន ដោយសារ​ស្ថាប័ន​តុលាការ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​មាន​ឯករាជ្យភាព ហើយ​លោក​ថា ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា ក៏​អាច​យក​គំរូ​ភាព​លើ​ដំណើរការ​ចៅក្រម​កាត់ក្ដី​តាមរយៈ ការ​ផ្ដល់​សិទ្ធិ​ស្មើគ្នា​ចំពោះមុខ​ច្បាប់ ដោយ​ធ្វើការ​សម្រេចសេចក្ដី​មិន​លំអៀង​ដោយសារ អំណាច ឋានៈ​អ្វី​ឡើយ​។ ទោះជា​យ៉ាងណា លោក វ៉ន ចាន់ឡូត យល់ឃើញ​ថា ការ​ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ប្រកាស​ថា ខ្លួន​បាន​ឈ្នះ​ក្ដី​លើ​លោក សម រង្សី នៅ​តុលាការ​បារាំង​នោះ គឺជា​ការ​បំភាន់​ប្រជាពលរដ្ឋ៖ «តុលាការ​គេ​សម្រេច​ឱ្យ​ឯកឧត្ដម សម រង្សី ឈ្នះក្ដី​ទៅលើ​រឿង​ហ្នឹង ដល់​តែ​ឈ្នះក្ដី​មាន​ន័យថា កម្មវត្ថុ​នៃ​មេធាវី​របស់​ដើមបណ្ដឹង គឺ​សម្ដេច ហ៊ុន សែន ដែល​លើក​ឡើង​ថា កូនក្ដី​មិន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​ទេ នៅ​ពីក្រោយ​ការ​សម្លាប់ ហុក ឡង់ឌី ធ្លាក់​យន្តហោះ​អីហ្នឹង អ៊ីចឹង​អាហ្នឹង​ជា​កម្មវត្ថុ​របស់​មេធាវី​ទេ អាហ្នឹង​ខ្ញុំ​សូម​បញ្ជាក់​អ៊ីចឹង ហើយ​អ្វី​ដែល​គាត់​សាទរ វា​គឺជា​ការ​បំភាន់​មួយ​ទៅកាន់​មតិ​សាធារណៈ ហើយ​គាត់​ហាក់ដូចជា​មិន​បាន​បើក​ចិត្ត​ទទួលយក​នូវ​ការពិត នៃ​ការ​សម្រេច​របស់​តុលាការ​នៅ​ស្រុក​បារាំង​ទៅវិញ​ទេ»

លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅក្នុង​ពិធី​ចែក​សញ្ញាប័ត្រ​ដល់​និស្សិត​នៅក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាលពី​ថ្ងៃទី​១១ ខែតុលា មិន​បាន​ប្រកែក​ចំពោះ​លទ្ធផល​សម្រេច​ក្ដី​របស់​តុលាការ​បារាំង​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​លោក​បាន​សរសើរ និង​អរគុណ​ទៅដល់​តុលាការ​ប្រទេស​បារាំង ដែល​បាន​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​ដល់​លោក​ទៅវិញ​៖ «ដំបូង​ខ្ញុំ​សូម​អរគុណ ក្រុមការងារ​របស់​ខ្ញុំ ដែល​មាន​មេធាវី នឹង​មាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ក្រសួង​ការបរទេស អគ្គរដ្ឋទូត​នៅ​ឯ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ព្រមទាំង​មេធាវី​បារាំង​ទាំង​៤​រូប ដែល​បាន​ការពារ​ក្ដី​នេះ ដោយ​ជោគជ័យ​។ ខ្ញុំ​អរគុណ​ចំពោះ​តុលាការ​បារាំង ដែល​បាន​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​ខ្ញុំ ភាព​ស្អាតស្អំ​សម្រាប់​ខ្ញុំ»

កន្លង​មក ក្រុម​អ្នក​តាមដាន​ស្ថានការណ៍​សង្គម​និង​អ្នកច្បាប់ តែង​លើកឡើង​ថា អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​យក​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ធ្វើជា​ឧបករណ៍​បម្រើ​ប្រយោជន៍​នយោបាយ ក្នុង​ការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​លើ​សកម្មជន​នយោបាយ សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស និង​សកម្មជន​បរិស្ថាន ដោយ​ពួកគេ​គ្រាន់តែ​បញ្ចេញ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល តាមរយៈ​ការប្រើប្រាស់​សិទ្ធិ​សេរីភាព​បញ្ចេញមតិ​តែប៉ុណ្ណោះ។

លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​ស្ដីទី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​មក​ដល់​ពេល​នេះ​បាន​ជាប់​បណ្ដឹង​នៅក្នុង​តុលាការ​មាន​ជាង ១០​ករណី​ហើយ​។ បណ្ដឹង​ទាំងនោះ​រួមមាន បណ្ដឹង​បរិហារកេរ្តិ៍​លោក ហោ ណាំហុង ថា ជា​អតីត​មេ​គុក​បឹងត្របែក បណ្ដឹង​បរិហារកេរ្តិ៍ របស់​លោក ហេង សំរិន ថា ជា​អ្នក​កាត់ទោស​សម្ដេចឪ​នរោត្តម សីហនុ ថា​ក្បត់ជាតិ កាលពី​លោក ហេង សំរិន នៅ​ជា​ប្រធាន​រដ្ឋ បណ្ដឹង​បរិហារកេរ្តិ៍​ពាក់ព័ន្ធ​ការ​ចោទប្រកាន់​ថា លោក ហ៊ុន សែន បាន​ទិញ​ចំនួន​ឡៃ (Like) ហ្វេសប៊ុក​ពី​បរទេស និង​បណ្ដឹង​បរិហារកេរ្តិ៍​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក្នុងករណី​ឃាតកម្ម​លោក​បណ្ឌិត កែម ឡី ជាដើម។

អង្គការ​គម្រោង​យុត្តិធម៌​ពិភពលោក​បាន​ដាក់​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​ចំណាត់ថ្នាក់​បាត​តារាង​ផ្នែក​នីតិរដ្ឋ​ក្នុង​របាយការណ៍​របស់​ខ្លួន​កាលពី​ឆ្នាំ​២០២១ កន្លង​ទៅ ខណៈ​តុលាការ​នៅតែ​ជាប់​ឈ្មោះថា ជា​ស្ថាប័ន​ដែល​រួមរឹត​ដោយ​អំពើពុករលួយ និង​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​បង្គាប់​បញ្ជា​ផ្នែក​នយោបាយ​ពី​សំណាក់​គណបក្ស​កាន់អំណាច និង​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។